“Ekoturizmlə bağlı təbliğat vəsaitlərimiz yetərli deyil”
Tarix: 31.05.2013 | Saat: 00:11:00 | E-mail | Çapa göndər


Dosent Elman Yusifov: “Milli parkların ərazisinə daxil olarkən müxtəlif arayışların tələb olunması ekoturizmə mane olan faktorlardır”

Ölkədə prioritet istiqamətlərdən olan turizmin müxtəlif sahələrinin inkişafı vacib amildir. Son illər bu sahədə bir sıra davamlı tədbirlər həyata keçirilir. Qeyd edək ki, hazırda dünyada turistlərin maraq göstərdiyi turizm növlərindən biri də ekoturizmdir. Turizm bazarında təbiətə söykənən turizm növü olaraq tanınan ekoturizm təbiəti, mədəniyyət qaynaqlarını qorumağı dəstəkləyən, yerli əhaliyə sosial-iqtisadi fayda gətirən, təbii sahələrə ətraf təsir baxımından cavabdeh olan səyahət və ziyarət hesab edilir. Ölkəmizdə bu sahənin inkişafı, mövcud vəziyyət və problemlərlə bağlı suallarımızı AMEA Zoologiya İnstitutunun şöbə müdiri, dosent, “Ekostil-Azərbaycan” Təbiəti Mühafizə İctimai Birliyinin sədri Elman Yusifov cavablandırdı:
-Qafqaz dünyada tayı-bərabəri olmayan bir ekosistemdir, Azərbaycan isə bu ekosistemin böyük parçasıdır. Azərbaycanın turizm potensialı çox genişdir. Bunun əsas səbəbi ölkəmizin yerləşdiyi ərazinin zəngin geoloji tarixi, landşaft müxtəlifliyi və dəniz-quru nisbətinin unikallığından yaranan xüsusi iqlim tipləridir. Bu zənginliyin bir səbəbi də ölkə üzrə yüksəklik fərqinin çox olmasıdır. Azərbaycanın Saatlı, Sabirabad, İmişli kimi əraziləri dəniz səviyyəsindən 20-30 metr aşağı olduğu halda, digər ərazilər dəniz səviyyəsindən min metrlərlə yüksəkdədir. Bu səbəbdən də hər bölgədə özünə xas flora və fauna yaranır. Azərbaycan çox zəngin bioloji müxtəlifliyə malikdir. Təkcə elə 4500 bitki, 20 mindən artıq fauna növü var ki, bu da Qafqazın bioloji müxtəlifliyinin təxminən yarısından çoxunu təşkil edir. Bu növlərin bir hissəsinə dünyada yalnız Azərbaycanda rast gəlinir. Bizdə dünyanın heç bir yerində rast gəlinməyən unikal təbiət hadisələri - yanar su, yanar torpaq, yanar daş kimi çox nadir geoloji təbiət abidələri var. Dünyada mövcud olan 1200-ə yaxın palçıq vulkanlarının 400-500-ü Azərbaycandadır. Təbiət bizə bu baxımdan böyük bir nemət verib. Bu zənginlik mədəni və ekoloji turizmi inkişaf etdirmək üçün zəmin yaradır. Həmin turizm növlərini canlandırmaq üçün kifayət qədər imkanlarımız var. Mədəni irsimiz həddindən artıq zəngindir. Azərbaycanda bəşəriyyətin beşiyi, sivilizasiya məskəni olan tarixi yerlər mövcuddur. Qədim Kür-Araz, Mingəçevir, Naxçıvan, Gədəbəy mədəniyyəti hələ də öyrənilir. Azərbaycanda erkən dini inanclar - totemizm, animizmlə, habelə zərdüştlüklə, xristianlıqla bağlı müxtəlif tarixi abidələr mövcuddur. Təkcə bir faktı deyim, İsa Məsihin həvarilərindən üçü (müqəddəs Yelisey, Varfolomey, Faddey) Azərbaycan ərazisində olub, burada xristianlığı yayıblar. Şəkinin Kiş kəndindəki müqəddəs Yelisey kilsəsi bunun yadigarlarındandır. Cənubi Azərbaycanın Maku şəhəri yaxınlığında müqəddəs Faddeyin kilsəsi (“Qara Kilsə”) bu günümüzə qədər qalmaqdadır. Bu tarixi faktlar xarici turistlər üçün çox maraqlı məlumatlardır.
- Mövcud potensialdan turizm məhsulu kimi faydalanmaq və bu istiqamətdə həlli vacib olan əsas problemlərlə bağlı hansı tədbirlərin görülməsini vacib hesab edirsiniz?
- Bu məlumatları sistemləşdirib onların marketinqini qurmaq çətin işdir, Azərbaycanda turizm ənənəsi yeni yaranır. Düzdür, qədim dövrlərdə ölkəmizə dünyanın hər yerindən səyyahlar gəlib. Ancaq müasir turizm tamam fərqlidir və yeni yanaşma tələb edir. Bu səbəbdən görüləsi işlər çoxdur. Uzaqdan Azərbaycan çox gözəl görünür. Təbliğat aparılır, amma gələn turist axınını biz necə qarşılayıb yola salacağıq, onlar bizdən razı gedəcəklərmi, bax aktual olan budur.
Bəzi abidələrimizdə təbii faktorların təsiri ilə aşınma gedir, bəzilərində bərpaya ehtiyac var. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi bu istiqamətdə işlər görür, ancaq böyük turist axını istəyiriksə, bu sahələrdə qüsur olmamalıdır. Digər problem isə bizim mədəni irsimiz haqqında məlumatların tam, dolğun və səhih olmamasıdır. Bəzən hansısa bir mənbədə göstərilən yeri axtarıb tapmaq müşkül olur. Yerli sakinlər sonradan deyirlər ki, 30 il bundan əvvəl var idi, indi yoxdur. Halbuki bizim mənbələrimizdə o mədəni abidə kimi göstərilir. Siz indi təsəvvür edin, xarici turist gəlir, həmin kitabı götürüb gedir, baxır ki, o yerdə abidə yoxdur. 30-40 il əvvəl, doğrudan da həmin abidələr göstərilən yerlərdə olub. Sonradan keçid iqtisadiyyatı oldu. Bu abidələrin bəziləri fiziki cəhətdən aşındı, sel apardı, bəzilərini isə insanlar məhv etdilər. Məsələn, Çıraqqala ətrafındakı sədlərin, demək olar ki, heç biri yoxdur. Problemin həlli kimi öncə bu abidələrin monitorinqi aparılmalıdır. Biz bilməliyik, nəyimiz var-nəyimiz yoxdur. Digər tərəfdən, mövcud abidələrin qorunmasına diqqəti artırmalıyıq. Məsələn, Gədəbəyin Qala kəndi ərazisində Koroğlu qalası var. XV əsrə aid çox unikal abidədir. Amma onun yan-yörəsində mal-heyvan otarılır, ocaq yandırılır, nəticədə aşınıb gedir. Əslində isə bu abidə çəpərə alınmalı, qorunmalıdır. Gədəbəydə belə abidələr çoxdur. Bir məqamı da qeyd etmək istəyirəm ki, abidələrin təmir-bərpasını apararkən texniki şərtlərə dəqiq əməl olunmalı, ətraf mühit, rütubət və s. təbii amillər ciddi nəzərə alınmalıdır. Bizim ekoturizmlə bağlı təbliğat vəsaitlərimiz yetərli deyil. Bu sahədə çox işlər görülməlidir. Xəritələr, turist-bələdçi kitabları işlənib hazırlanmalıdır.
- Berlində keçirilən turizm sərgisində siz də iştirak etmisiniz, orada ayrıca ekoturizm stendimiz də var idi. Ziyarətçilərin, xarici ölkə təmsilçilərinin Azərbaycana marağı hansı səviyyədə oldu?
- Berlin sərgisində «Ekostil-Azərbaycan» İctimai Birliyinin təmsilçisi kimi iştirak edirdim. Təşkilatımız Azərbaycanın ekoturizm imkanları barədə məlumatları yayır. “Facebook” səhifəmizdə ölkəmizin florası, faunası, landşaftı haqda Azərbaycan və ingilis dillərində məlumatlar veririk. Etiraf edim ki, Berlin sərgisində Azərbaycan adına qürur duydum. Ölkəmiz yüksək səviyyədə təmsil olundu. Almaniya televiziyaları stendlərimizi göstərirdilər, ziyarətçilər axışırdı. Qafqaz respublikaları arasında Azərbaycanın stendi müqayisəyəgəlməz dərəcədə gözəl və maraqlı idi. Xüsusilə mədəni proqramımız yaddaqalan oldu. İlk dəfə idi ölkəmiz bu sərgidə ekoturizm stendi ilə təmsil olunurdu. Dağ turizmi ilə bağlı çoxlu suallar verirdilər, Azərbaycanın təbiəti, iqlimi ilə maraqlanırdılar.
- Ölkəmizdə ekoturizmin inkişafına mane olan səbəblər hansılardır?
- Ekoturizm yol çantasını çiyninə atıb təbiətlə təmasda olmaqdır, təbii ki, təbiətə ziyan vurmamaq şərti ilə. Adətən bütün dünyada ekoturizm milli parkların ərazisində olur. Bizdə də ölkə başçısının sərəncamlarına əsasən, milli parklar yaradılıb. Amma bəzən elə vəziyyət yaranır ki, milli parkın ərazisinə daxil olmaq müşkülə çevrilir. Müxtəlif arayışlar, sənədlər, sığorta və s. ekoturizmə mane olan faktorlardır. Tutaq ki, hər hansı bir şirkət turist qrupunu milli parka gətirib, burada onlardan tibbi arayış, sığorta istəyirlər. Özlərinin bələdçilərini təklif edirlər, özü də yüksək qiymətə. Bütün bunlar, ümumiyyətlə, turizmin inkişafını əngəlləyir.
- Ekoturizm turistin aktiv təbiətlə təmasıdır, amma bu zaman təbiətə ziyan vuranlar da olur. Dünya təcrübəsində bunun qarşısını necə alırlar?
- Bu, çox mühüm məsələdir. Burada obyektiv və subyektiv problemlər var. Əvvəla, onu qeyd edim ki, milli parkların özünəməxsus xüsusiyyətləri var. Milli parkın nüvəsi olmalıdır. Ora bağlı bir yerdir və turist daxil ola bilməz. Ondan sonra bufer, daha sonra isə rekreasiya zonası gəlir. Milli parkın içərisində istirahət etmək, nə isə bişirmək və s. üçün yerlər müəyyənləşdirilir. Bütün bunlar isə milli park rəhbərliyi tərəfindən qaydaya salınır. Xarici ölkələrdə milli parklara daxil olarkən turistlərin çantalarındakı əşyalar sayılır. Əşyaların əskik olması o deməkdir ki, turist onu harasa atıb. Buna görə həmin insan cərimələnir. Digər tərəfdən, insanlarda ekoloji mədəniyyəti formalaşdırmaq lazımdır. Onlar dərk etməlidirlər ki, təbiət tək onların deyil. Təbiət onların övladlarına, nəvələrinə qalacaq. Azərbaycan insanı tarixən təbiətə, abidələrə qarşı həmişə diqqətli olub. Adi bir misal deyim, ölkəmizdə yaşı yüz illərlə ölçülən ağaclar var. İllərlə babalarımız bu ağaclara toxunmayıblar, amma bəzən kimlərsə həmin ağacları kəsirlər. Ona görə də insanlar arasında ekoloji maarifləndirmə aparılmalı və təbiətin vacib bir komponent olduğu onlara çatdırılmalıdır.
Nigar ABDULLAYEVA




 
Bölməyə aid digər xəbərlər
23.09.2018
Səkkiz ayda hər bir sakin 554,5 manatlıq ödənişli xidmətlərdən istifadə edib
21.09.2018
Bakı metropoliteni tarixinin ən böyük sosial layihəsinə start verilir
20.09.2018
Ağdamda keçirilən əmək yarmarkasında 75 nəfərə işə göndəriş verilib
20.09.2018
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsində qanvermə aksiyası keçirilib
20.09.2018
İqtisadiyyat naziri Gəncədə vətəndaşları qəbul edəcək

Şərh əlavə olunmayıb



    ,    
Mehriban Nəsib
Araz Hüseyn
Fuad HÜSEYNZADƏ
Namiq Əliyev
Hansı dövlətləri Azərbaycana dost hesab edirsiniz?
Türkiyə
Rusiya
ABŞ
Almaniya
Fransa
İngiltərə
Gürcüstan
Ukrayna
Belorusiya
İran
Çin

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 10132

1 Ötən tədris ilində Bakı Atatürk Liseyinin 36 məzunu dünyanın müxtəlif universitetlərinin tələbəsi adını qazanıb
2 “Bu il sığorta bazarı 40 faizdən çox genişlənib, yığımlar artıb”
3 Krivoy Roqdakı soydaşlarımız festivala hazırlaşırlar
4 Yalnızlıq qorxusu
5 “Türkiyə və Azərbaycanla yaxın münasibətlər quran Rusiya Ermənistanın maraqlarına heç bir məhəl qoymur”


© Copyright 1999-2013 "Palitra" müstəqil ictimai-siyasi qəzet
Azərbaycan, Bakı ş. Sahib Zeynalov 15/31
Tel/Fax.: 441-39-97, Tel: 449-55-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info